+32 16462796 pkoninckx@gmail.com

Substitutietherapie in de menopauze is als een leesbril

Behandeling van menopauze: de principes

Menopauze betekent dat de eierstokken geen eisprong meer hebben en dus nog heel weinig oestrogenen aanmaken

Is menopauze iets natuurlijk omdat het bij iedereen voorkomt ?

Moest men de snelheid van het eicelverlies kunnen programmeren dan zou men de leeftijd van menopauze kunnen laten beginnen op 40, 50, 60, 70 jaar of later. Beslis zelf welke leeftijd je zou kiezen.

Waarom zijn eicellen opgebruikt op 50 jaar. Eicellen kunnen niet meer worden bijgemaakt na de geboorte en de reserve wordt progressief opgebruikt. Voor reproductie is  40-45 jaar genoeg, want nadien zijn eicellen vaak beschadigd.  Als holbewoners, voor vuur en licht was uitgevonden zullen weinig mensen bovendien ouder worden dan 40 jaar. Ook in de natuur bestaat  menopauze enkel in de dierentuin, als men katten honden enz in menselijke omstandigheden brengt met vuur, licht, voeding, huisvesting en een beetje geneeskunde.

De vrouw overleeft haar ovaria. Iedereen heeft baat bij hormonen

In biologie is alles met overschot geprogrammeerd. Bij de vrouw (zoals bij alle zoogdieren) stopt de eisprong en de hormoonproductie rond 50 jaar. De reden is wsch dat zwangerschappen minder wenselijk zijn op latere leeftijd terwijl de eisprong en de oestrogeenproductie aan elkaar gebonden zijn.

De gevolgen van dit hormoontekort zijn warmte opwellingen, slecht slapen, irritatie, minder geheugen, rimpels,  spier en gewrichtspijnen, meer darmkankers, meer hart infarcten enz

Deze gevolgen kunnen volledig worden voorkomen door een hormonale behandeling, een substitutietherapie. Dit is zoals een leesbril. Men vervangt immers het tekort aan hormonen.

Iedereen heeft hormonen nodig zoals een motor olie nodig heeft. Niet iedereen realiseert zich dit omdat de gevolgen traag en progressief optreden zoals beenderontkalking en het breken van een heup. Dit is typisch voor sex hormonen: men wordt niet onmiddellijk zonder;  moest het een ander hormoon als insuline zijn, dan zou niemand twijfelen dit een ziekte te noemen en een behandeling zou door iedereen noodzakelijk gevonden worden.

Het gootste probleem is desinformatie of ‘fake’ news omdat de meesten schrik hebben van hormonen doorgaans bij gebrek aan kennis.

Een substitutietherapie of een hormonale behandeling ?

Hormoon therapie versus hormonale substitutietherapie

Hormoon therapie is als een te zwakke leesbril: men leest beter maar nog niet helemaal goed

Maak een onderscheid tussen hormonale substitutietherapie en Hormoontherapie .

Hormonale substitutietherapie betekent het vervangen van hormonen die niet meer gemaakt worden en is dus een volledige preventie van de gevolgen. Vergelijk dit met het dragen van een bril of het nemen van insuline bij diabetes.

Hormoon therapie is vaak een behandeling van kwaaltje. Zoals een medicament geeft men men niet meer als nodig en niet langer als nodig. Dit is typisch bij oudere mensen die vaak een pilletje nemen voor de bloeddruk, voor het hart etc. en nog wat hormonen voor bv vaginale droogte

gynaecologie menopauze hormonale substitutietherapie imagesIn 1981 zijn we in Leuven begonnen met hormonale substitutietherapgynaecologie menopauze hormonale substitutietherapie imagesie. We waren toen de eerste menopauzekliniek in Europa, net na Engeland . De kennis van de endocrinologie maakte dat hormonale substitutietherapie een logische behandeling was, en bovendien had mentoen  15 jaar ervaring met orale contraceptie. 

Hormonale substitutietherapie in menopauze werd gegeven omdat vrouwen  zich beter voelden.  De volgende 20 jaar is veel onderzoek gebeurd over voordelen en nadelen. 

De 3 behandelingsregimes bij hormonale substitutietherapie

gynaecologie menopauze hormonale substitutietherapie imagesSequentiele oestrogeen-progestageen behandeling

Dit is zoals de menstruele cyclus :na een periode van oestrogeen volgt een periode van oestro-progestageen, gewoonlijk gevolgd door 4 dagen zonder behandeling, en een menstruatie. Dit betekent  ‘zoals vroeger’, d.w.z. met een menstruatie, en voor sommige vrouwen stemmingsstoornissen en premenstrueel syndroom.

Oestrogeen alleen

Zonder baarmoeder is dit de standaard therapie. Met Baarmoeder is dit een compromisoplossing bij vrouwen die geen menstruatie (meer) willen of die teveel neveneffecten hebben van het progesterone (bv waterretentie en stemmingsstoornissen- zoals vroeger !). Het nadeel is een licht hoger risico op baarmoederlichaamkanker.

Deze behandelingsvorm moet men niet verwarren met het geven van heel lage dosis oestrogeen alleen (bv oestriol, bedoeld om vaginale atrofie en warmteopwellingen een beetje te verminderen).

Continuous combined

Indien geen bloedingen gewenst worden kunnen oestrogenen en progestagenen continu samen gegeven d.w.z. zonder endometriumgroei. Wel is er groei van de bloedvaten met een verhoogde kans op spotting of licht bloedverlies : in het begin bij 30% en na 6 maanden nog steeds bij 10% van de vrouwen.

Andere behandelingen

SERMS (specific estrogen receptor modulators). Oestrogenen hebben 2 receptoren, een specifiek voor hersenen, borst en uterus en de andere voor het bot en de bloedvaten. SERMS willen specifiek zijn voor dit tweede type receptor, en passen dus in de filosofie van hormoon therapie en niet van hormonale substitutietherapie.

LIVIAL is een heel speciaal product met lichte oestrogene werking, licht progestagene en licht androgene werking. Het is effectief tegen warmteopwellingen.

Producten in Belgiëgynaecologie menopauze hormonale substitutietherapie images

Oestrogenen

Het natuurlijk oestrogeen is 17b-estradiol, estrone en estriol (minder actief). Oestradiol is zo slecht oplosbaar in water dat het enkel in gemicroniseerde vorm oraal kan ingenomen worden.(bv Zumenon, Estrofem). De oplosbaarheid kan chemisch worden verhoogd, bv Ethinyl-estradiol dat zeer actief is en dat gebruikt wordt in orale contraceptie pillen, oestradiol-valerianaat (Progynova) en geconjugeerde estrogenen (Premarin).

Estriol is goed oplosbaar maar zwak actief : in België gekend als Aacifemine.

Progestagenen .

Zuiver progesterone is nog minder oplosbaar in water dan oestradiol : daarom is een doorgedreven micronisatie nodig . Duphaston (retroprogesterone) is een stereo-isomeer.

Daarom worden vooral chemisch licht veranderde molecules gebruikt die ofwel derivaten zijn van progesterone (Farlutal, Provera, Lutenyl) of van nor-testosterone (Primolut, Orgametril, en de progestagenen in orale contraceptie).

Androgenen .  DHEA is een voorloper van mannelijk hormoon en kan nodig zijn bij vrouwen zonder ovaria.

Hoe hormonale substitutietherapie toedienen ?

gynaecologie menopauze hormonale substitutietherapie imagesgynaecologie menopauze hormonale substitutietherapie images

Oraal Zoals alles wat men inneemt betekent dit hogere leverconcentraties gekend als ‘first pass effect in the liver’. Bovendien zullen tijdens een leverpassage veel steroïden veranderd worden. Oestradiol wordt bijna volledig omgezet naar estrone zodat in plasma vooral oestrone verschijnt. Dit gebeurt niet bij ethinylestradiol dat daarom zeer actief is.

Transdermaal De huid fungeert als een reservoir van waaruit de hormonen traag opgenomen worden rechtstreeks in de bloedbaan.

Transvaginaal is vergelijkbaar met transdermaal maar de uteriene concentraties zijn licht hoger. Dit is gekend als “the first pass effect in the uterus”

Transnasaal was een nieuwe methode maar werd spijtig genoeg niet op de markt gebracht.

Conclusies en interpretatie Het is onduidelijk of welke toediening beter is. Bij sommige vrouwen met leverproblemen is het wijs geen orale producten te gebruiken.

idelijk.

Share This